TRANSKRIPTI PĖR 16 DITĖ AKTIVIZMIT PĖR NDALIMIN E DHUNĖS BAZA GJINORE

Radio Ophelia, 107.2 FM Pristina and 106.5 FM Mitrovica

Narrator – Mr. Shpend Berbatovci

UN Women representatives: Ms. Nicola Brassil [Voice-over Ms. Rrita Qena] and Ms. Isabelle Jost [Voice-over Ms. Florina Katrati]

[NARRATOR]

Kudo, shtėpi, rrugė apo gjatė luftės, dhuna ndaj grave ėshtė PANDEMI GLOBALE ndodh hapėsira PUBLIKE e PRIVATE.

Ēdo vit mes 25 nėntorit dhe 10 dhjetorit anembanė botės shėnohen 16 Ditėt e Aktivizmit pėr Fund Dhunės Baza Gjinore. Isabelle Jost dhe Nicola Brassil nga UN Women Kosovė do na tregojnė shumė pėr situatėn aktuale rreth dhunės ndaj grave dhe vajzave Kosovė.

[NARRATOR]

Pėr fillim, a mund na tregoni cilat janė format e dhunės baza gjinore?

[Nicola Brassil, UN WOMEN]

Dhuna baza gjinore mund jetė e formės fizike, seksuale dhe psikologjile. 1 3 gra anembanė botės kanė pėrjetuar dhunė fizike apo seksuale – shumtėn e rasteve nga ana e partnerit afėrm. Pothuajse njė katėr vajza adoleshente kanė qenė viktima dhunės fizike.

[NARRATOR]

E sa i pėrket Kosovės, si ėshtė situata aktuale kėtu?

[Nicola Brassil, UN WOMEN]

2014, gati 1,200 raste dhunės familjare ishin raportuar Policinė e Kosovės. 79% e viktimave ishin femra, kurse 95% e autorėve ishin meshkuj.

[Isabelle Jost, UN WOMEN]

Njė studim i ri tregon se rreth 42% e femrave dhe 22% e meshkujve Kosovė besojnė se bashkėshorti ka drejtė ta rrahė gruan rrethana caktuara.  Kjo shifėr ėshtė edhe e lartė tek pjesėtarėt e komunitetit rom, ashkali dhe egjiptas ku 74% e femrave dhe 37% e meshkujve e arsyetojnė dhunėn e tillė.

[NARRATOR]

Cilat janė arsyet pse gratė dhe vajzat janė shpesh viktima dhunės familjare?

[Nicola Brassil, UN WOMEN]

Ekzistojnė shumė arsye pse dikush mund bėhet viktimė e dhunės baza gjinore. Pėr shembull ekspozimi ndaj situatave dhunshme, qasje e mangėt arsim apo abuzimi me alkool apo droga tjera mund rrisė mundėsinė e shėndėrrimit autorė apo viktima dhunės. Sidoqoftė, arsyeja kryesore pse gratė dhe vajzat preken shumė nga dhuna ėshtė mbizotėrimi i pabarazisė gjinore shoqėri.

[Isabelle Jost, UN WOMEN]

Do doja shtoja se kjo pabarazi mund vėrehet Kosovė si dhe vende ndryshme botės, siē ėshtė pėrfaqėsimi jo i barabartė i grave politikė apo pjesėmarrja e ulėt e grave ekonomi. Kėshtu njė prej mėnyrave luftimit dhunės baza gjinore ėshtė fuqizimi i grave pėrmes rritjes pjesėmarrjes politike dhe fuqizimit ekonomik.

[NARRATOR]

Si qėndron pėrfaqėsimi i grave politikė Kosovė?

[Nicola Brassil, UN WOMEN]

2015, pjesėrisht falė kuotės, njė e treta e deputetėve Kosovės janė gra. Sidoqoftė, vetėm 1 prej 38 kryetarėve komunave Kosovė ėshtė grua. Prej 21 ministrave Kosovė, vetėm dy janė gra. Ky mund jetė pjesėrisht rezultat i pėrceptimit popullit Kosovės se kush ėshtė lider i mirė politik.

[Isabelle Jost, UN WOMEN]

Po, keni drejtė. Studimet tregojnė se Kosovė 45% e njerėzve mendojnė se burrat janė liderė mirė politik se sa gratė dhe vetėm 34% mendojnė se pėrgjithėsi, gratė dhe burrat janė njejtė liderė mirė politik.

[NARRATOR]

E sa ju pėrket institucioneve sigurisė Kosovė? Sa janė pėrfaqėsuara gratė aty?

[Nicola Brassil, UN WOMEN]

Gratė pėrbėjnė 15% Policisė Kosovės dhe 8% Forcės Sigurisė Kosovės.

[NARRATOR]

E kur flasim pėr ekonomi, si qėndrojnė gratė atė aspekt?

[Isabelle Jost, UN WOMEN]

Kosovė shkalla e papunėsisė pėr gra ėshtė rreth 42 % dhe marrin pjesė tregun e punės me rreth 21 %, do thotė se vetėm 21% e grave moshės punės ose janė punėsuara ose aktivisht kėrkojnė punė. Kjo tregon se shumė gra janė ekonomikisht varura nga bashkėshortėt apo familjet e tyre. rastet e dhunės familjare kjo e bėn tejet vėshtirė ato t’i braktisin situatat e dhunshme.

[NARRATOR]

Pėr kuptuar si mund ndihmoni ndaljen e dhunės baza gjinore dhe pėr t’ju bashkuar fushatės 16 Ditė Aktivizmit vizitoni faqen www.16-dite.com apo Facebook faqen 16 Days - No Violence.

Bėhuni pjesė e ndryshimit komunitetin e juaj!