Drejtat e Njeriut: drejtat e fėmij­ėve drejtėsinė pėr mitur

[Narratori]

15-16 qershor, Zyra pėr Drejtat e Njeriut e UNMIK-ut organizoi njė tavolinė rrumbullakėt rreth mbrojtjes drejtave fėmijėve brenda sistemit drejtėsisė. Gjykatėsja Renate Winter, specialiste me pėrvojė lartė sistemin e drejtėsisė pėr mitur dhe Zėvendės Kryesuese e Komitetit OKB-sė pėr Drejta Fėmijėve si dhe Gjykatėse Gjykatėn Hibride Sierra Leones moderoi sesionet dy ditore shėmbimit ideve. Pėrfaqėsues nga Kuvendi i Kosovės, Ministria e Drejtėsisė dhe shėrbimet korrektuese, ekspertė drejtave fėmijėve, gjykatės, prokurorė, juristė, e organizata shoqėrisė civile e ndėrkombėtare, morėn pjesė kėtė ngjarje ju mundėsoi atyre t’i shkėmbejnė praktikat mira dhe t’i shqyrtojnė mėnyrat e zbatimit mėtejmė standardeve drejtave njeriut administrimin e drejtėsisė pėr mitur dhe fėmijė Kosovė. Gjykatėsja Renate Winter theksoi se pėrkundėr pėrparimeve dukshme legjislacion, pengesa kryesore pėr mbrojtjen e drejtavė fėmijėve shkelin ligjin mbetet zbatimi i kornizės ligjore.

[Gjykatėsja Renate Winter]

Zėvendės Kryesuese e Komitetit OKB-sė pėr Drejta Fėmijėve

gjithė kolegėt e trajnuar kėtė fushė, dhe kemi kolegė tillė polici, prokurorė e gjykatės, gjithė kanė probleme me zbatimin e pjesės praktike ligjit. Jo rreth ligjit. Ligji mundėson shumėēka por praktika pamundėsohet pėr shkak mungesės strukturave.

[Narratori]

Gjatė punėtorisė u diskutuan ēėshtje kyēe lidhur me drejtėsinė pėr mitur. Pothuajse gjithė pjesėmarrėsit u pajtuan se paraburgimi drejtėsinė pėr mitur ėshtė mjeti i fundit duhet shfrytėzohet.

[Gjykatėsja Renate Winter]

Cilat masa mbrojtėse ligjore i kemi, ēka kemi drejtėsinė restauruese, a mund t’i shfrytėzojmė masat alternative ekzistojnė me ligj? Nėse po, si? Ēka nevojitet? Pse nuk funksionon? Ēka funksionon?

[Narratori]

Miriam Ghalmi, shefe e Zyrės pėr Drejtat e Njeriut e UNMIK-ut tha se drejtėsia pėr mitur mbetet e paadresuar Kosovė dhe ky ėshtė njė shqetėsim serioz pėr drejtat e njeriut.

[Miriam Ghalmi, Kryesuese e Zyrės pėr Drejtat e Njeriut, UNMIK]

Kemi arritur gjatė dy ditėve kaluara mbledhim gjykatės, prokurorė por edhe punėtorė social dhe pėrfaqėsues shoqėrisė civile pėr diskutuar bashku rreth praktikave mira se si t’iu qasemi drejtave fėmijėve shkelin ligjin Kosovė. Qėllimi kryesor i kėsaj tavoline rrumbullakėt ėshtė formulojmė rekomandime pėrbashkėta pėr pėrmirėsimin e efikasitetit drejtėsisė pėr mitur Kosovė

[Narratori]

UNMIK-u ftoi fėmijė nga projekti i World Vision “Fėmijėt pėr PaqeFėmijėt shprehėn pikėpamjet e tyre rreth drejtave fėmijėve sistemin e drejtėsisė pėr mitur.

[Ardina Ahmetaj – Adoloshente nga Shkolla e Mesme ,Sallagrazhdė, Komuna e Suharekės]

Sot kėtė punėtori kam takuar njerėz ri avokojnė pėr pjesėmarrje gjithėpėrfshirėse fėmijėve drejtėsinė pėr mitur dhe mbrojtjen e fėmijėve. U ndjeva shumė mirė dhe jam e lumtur Kosovė ende ka njerėz luftojnė pėr kėto ēėshtje janė shumė rėndėsishme pėr ne.

[Filip Dimic – Adoloshent nga Shkolla e Mesme e Mjekėsisė, Suhodoll]

Kam mėsuar shumė gjėra, pėrgjithėsi pėr fėmijėt gjykim dhe dėnimit fėmijėve. Isha mjaft i befasuar sepse nuk e kam ditur kjo tavolinė e rrumbullakėt do ta adresonte vetėm pjesėmarrjen e fėmijėve sistemin e drejtėsisė pėr mitur por sidoqoftė, gjithmonė mėson diēka re. 

[Narratori]

Sipas Gjykatėses Winter, Kosovės i mungon njė ekip i juristėve specializuar pėr fėmijė. Si pasojė e kėsaj, juristėt nuk janė specializuar drejtėsinė pėr mitur, nuk janė pėrgatitur pėr t’i mbrojtur drejtat e fėmijėve drejtėsinė pėr mitur.

[Gjykatėsja Renate Winter]

Sidomos ata fėmijė rastet e cilėve nuk dihet se a janė autorė veprės apo janė viktima, juristi i specializuar e di. Unė mund shkoj te gjykatėsi dhe them se e kam gjetur kėtė mundėsi dhe nuk ka nevojė fėmiu vendoset paraburgim sepse ai ėshtė i specializuar dhe kjo ėshtė ajo na nevojitet.

[Narratori]

Kushtetuta e Kosovės pėrmban dispozita qarta rreth drejtėsisė pėr mitur dhe ato janė pėrputhje plotė me Konventėn e OKB-sė pėr Drejtat e Fėmiut. Sidoqoftė, sfidat kryesore mbesin kuptimi i implikimeve njė kornize ligjore tillė dhe zbatimi i legjislacionit. fundi, qėllimi i tavolinės rrumbullakėt ishte identifikimi i mekanizmave praktik dhe praktikave mira pėr t’i adresuar mirė drejtat e fėmijėve drejtėsinė pėr mitur Kosovė.

Parimet kyēe UNICEF-it pėr drejta fėmijėve theksojnė: “Ne nuk jemi burimi i problemeve; ne jemi burimet nevojiten pėr t’i zgjidhur ato. Ne nuk jemi shpenzime; ne jemi investime. Ne nuk jemi vetėm rinjė; ne jemi njerėz dhe qytetarė kėsaj bote.”